We krijgen steeds meer te maken met extreme weersomstandigheden. Zo meldde WeerOnline in mei dat de lente van 2024 de natste en warmste lente in 41 jaar was. Dat terwijl de jaren daarvoor juist aan de droge kant waren. In de moestuin zorgde dit voor een scala aan problemen. Hoe ga je om met extreme weersomstandigheden en hoe kun je je tuin hierop voorbereiden?
Het valt niet meer te ontkennen: klimaatverandering is een feit en we zullen steeds vaker te maken krijgen met extreme weersomstandigheden. Tuinontwerper Moniek de Bakker schreef daarom, samen met Anneke Beemer, die voor de foto’s zorgde, het boek Klimaatslim tuinieren, waarin ze uitlegt hoe je je tuin toekomstbestendig maakt. “Een biodiverse tuin is weerbaarder”, vertelt Moniek. “Zorg voor veel biodiversiteit en veel verschillende planten, ook in je moestuin, dan kan je tuin veel meer hebben. Kies bijvoorbeeld ook niet voor een schutting, maar voor een takkenwal, of een levende haag”, geeft ze als tip. Deze geven niet alleen de nodige beschutting, maar voegen ook veel andere pluspunten toe aan je moestuin. Zo neemt een haag water op en kunnen insecten en vogels erin terecht, evenals in een houtwal.
Vind je dit interessant? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief en mis geen enkel artikel meer!
Rotte uien, weggespoelde zaden en courgettes die niet groeien, afgelopen lente was een heuse hel voor menig moestuinier. Er was te veel bewolking en te veel water. Tegels zijn volgens Moniek funest voor de waterafvoer van je tuin. “In moestuinen vind je meestal niet zo veel tegels, maar als je tegels hebt liggen, is het aan te raden om die te vervangen voor bijvoorbeeld grind of houtsnippers. Je kunt de tegels ook wat verder uit elkaar leggen, waardoor er gras of andere planten tussendoor kunnen groeien.”
Als het écht veel regent, kun je een beetje wateroverlast niet voorkomen, maar je kunt wel maatregelen nemen. “Je kunt bijvoorbeeld geultjes naar een sloot graven, of een wadi aanleggen en de bestrating zo aanleggen dat het water afgevoerd wordt naar de wadi. Ik heb zelf mijn regenpijpen losgekoppeld van het riool, het water dat op de daken valt, laat ik naar mijn wadi lopen”, legt Moniek uit. Een wadi is een groene greppel waar water in mag staan en is beplant met planten die er goed tegen kunnen dat ze af en toe met hun voeten wat langer in het water staan. Dit werkt het best als de bodem van de wadi goed waterdoorlatend is.
Is je grond niet goed waterdoorlatend en blijft je tuin erg lang nat, dan kun je ook nog aan de slag gaan met een drainagesysteem. Dat kan al heel simpel: graag op verschillende plekken in je tuin diepe gaten (minimaal 60 centimeter) en vul deze met grind. Zo kan het water makkelijker wegstromen. “Je kunt ook verhoogde bedden gebruiken, waardoor je planten droge voeten houden”, geeft Moniek nog als tip.
Volgens het Kennisportaal Klimaatadaptie is de jaarlijkse neerslag in Nederland tussen 1910 en 2022 met 26% gestegen. Vooral de winters zijn natter geworden, maar ook in de zomer valt er meer regen. Volgens het Compendium voor de Leefomgeving is de gemiddelde temperatuur in Nederland van 1907 tot 2022 met 2,3 ⁰C toegenomen. Ook het aantal zomerse dagen (dagen met een temperatuur hoger dan 25 ⁰C) is toegenomen. Volgens het KNMI was er in 1907 sprake van 9 zomerse dagen, in 2022 waren dat er 25.
Ook hitte kan een gevaar zijn voor je planten. Ze kunnen verbranden en als het echt warm is, kunnen ze zelfs stoppen met groeien. Hitte is echter vooral vervelend voor de bodem zelf. “Als de grond te warm wordt, heeft het bodemleven daar last van. Wormen trekken zich bijvoorbeeld dieper terug in de bodem, waardoor vogels en zoogdieren die wormen eten op zoek moeten naar ander voedsel. Dat bodemleven is juist heel belangrijk voor het welzijn van je planten.” Als het warm is, droogt de grond ook snel uit. Dat wil je voorkomen, want ook dat is schadelijk voor het bodemleven. “Een uitgedroogde grond neemt ook geen vocht meer op. Als er regen op een echt droge grond valt, rolt dat er zo weer vanaf”, vertelt Moniek.
Je kunt het beste voorkomen dat de grond helemaal uitdroogt en dat doe je niet alleen door veel water te geven. “Vroeger was het gewenst om een schone en opgeruimde tuin te hebben, maar inmiddels weten we dat dat helemaal niet beter is. Door ‘rotzooi’ zoals takjes en bladeren te laten liggen, krijg je een bedekte bodem die daardoor minder snel uitdroogt en beter vocht kan vasthouden. Mulchen is ook erg goed. Zelf geef ik vaak eerst flink water en vervolgens leg ik een laag nat stro over de grond heen. De grond blijft dan veel langer vochtig én koel. Het is ook goed om je planten wat dichter op elkaar te zetten, want ook dan blijft de grond koeler.”
Als het gaat om watergeven, kun je dat volgens Moniek beter niet dagelijks doen. “Je kunt beter één of twee keer per week flink watergeven dan iedere dag een beetje. Zo stimuleer je je planten om diepere wortels te ontwikkelen, waardoor ze beter bij voedingsstoffen en vocht kunnen.” Geef ook geen water midden op de dag, maar liever ’s morgens vroeg of ’s avonds laat. Zo voorkom je te veel verdamping. “Als het echt heet is, gaan sommige planten slap hangen. Dat heeft een functie, het zorgt er namelijk voor dat ze minder water verdampen. Je hoeft ze dan dus niet meteen een scheut water bij te geven. Wacht eerst even af hoe de plant er de volgende ochtend bij staat. Als hij er dan weer stevig uitziet, hoef je je geen zorgen te maken.”
Het liefst geef je je planten water met regenwater. Dat is niet alleen beter voor je planten, het is ook goed voor het milieu. Heb je een schuurtje of kas? Vang dan het regenwater dat hier vanaf stroomt op in een regenton. Investeer het liefst in een flinke ton of bak, zodat je veel water op kunt slaan en een wat langere tijd door kunt komen in droge periodes.
Het wordt steeds warmer, dus échte kou wordt zeldzamer. Het weer wordt echter ook steeds extremer, waardoor je er wel rekening mee moet houden. Vooral je zaailingen in het vroege voorjaar en je wintergewassen kunnen hiermee te maken krijgen. Wordt het écht koud, dan kun je waarschijnlijk weinig doen, behalve je planten eventueel naar binnen halen. Verder kun je mulchen om je planten te beschermen tegen de kou en eventueel tunnels zetten, ook hier wordt wat warmte in vastgehouden. Natuurlijk kun je ook gebruikmaken van een kas als je deze hebt, hier is het altijd een paar graden warmer en warmt de grond ook sneller op.
De vele regen van dit jaar zorgde voor een heuse slakkeninvasie. Wat doe je tegen deze beestjes, die je planten snel soldaat maken? De meest diervriendelijke manier is ze iedere avond tijdens de schemer uit je tuin rapen, in een emmer of bak doen en uitzetten in een nabijgelegen bos of park. Ook kopertape of draad lijkt goed te helpen. Je kunt ook aaltjes tegen (naakt)slakken kopen.
Zwarte randjes onder de nagels zijn normaal voor Tess Mutsters. Als journalist en enthousiast tuinier schrijft ze over alles wat groeit en bloeit. Tess is de bruisbal van ons team en houdt zelf ook van een tuin die bruist van het leven; waar vogels, bijen, vlinders en andere insecten hun plek vinden. Ook in haar moestuin voelt ze zich thuis en experimenteert ze graag met verschillende gewassen. Kattenstaart is haar favoriete plant, aardappelen haar favoriete gewas.
Laat een reactie achter